Dinleyerek yazmak neden ayrı bir beceri?
Ekrandaki bir metni kopya ederek yazmakla, duyduğun bir cümleyi yazmak birbirinden tamamen farklı iki beceridir. Ekrandan yazarken gözün bir sonraki kelimeyi önceden görür; kulaktan yazarken böyle bir güvence yoktur. Konuşmacının temposuna yetişmen, duyduğunu doğru harflerle kurman ve bir kelimeyi kaçırdığında takılıp kalmadan akışa geri dönmen gerekir.
Zabıt kâtibinin gerçek işi tam olarak budur: duruşmada konuşan kişiyi dinlerken aynı anda tutanağa geçirmek. Bu yüzden Duruşma Modu, ekrandan yazma alıştırmalarının ölçemediği bir şeyi ölçer.
Duruşma Modu nasıl çalışır?
Bir metin seçip dinlemeye başlarsın. Metin ekranda görünmez; ses cümle cümle çalar ve her parçadan sonra ayarlanabilir bir süre bekler. Yazarken ses susar; yazdığın kelime sayısı o parçaya yetiştiğinde bekleme kendiliğinden kesilir ve bir sonraki cümle gelir. Yani tempoyu sen belirlersin, ama sonsuza kadar da bekletmez.
- Okuma hızı 0,75× – 1,15× arası ayarlanır (ses perdesi bozulmadan).
- Cümle sonu beklemesi 1–5 saniye, cümle ortası beklemesi 0,5–2 saniye.
- F2 son parçayı tekrar okutur — sınav saati durmaz, tıpkı gerçeğindeki gibi.
- Ayarlar oynatma durmadan uygulanır; tur ortasında tempoyu değiştirebilirsin.
- Bu modda geri silme serbesttir: önceki kelimeye dönüp düzeltebilirsin.
Puanlama neden sonda yapılıyor?
Dikte modunda yazarken ekranda hiçbir doğru/yanlış işareti çıkmaz. Sebebi şudur: bir kelimeyi duymamış, atlamış veya başka bir kelimeye geçmiş olabilirsin; böyle bir durumda anlık kelime kelime puanlama yanıltıcı olur ve seni gereksiz yere panikletir. Ekranda yalnızca süre ve yazdığın kelime sayısı görünür.
Puanlama sonda tek seferde, yazdığın metinle okunan metnin kelime kelime hizalanmasıyla yapılır. Sonuç ekranında üstte okunan metin (özgün noktalamasıyla), altta senin yazdığın görünür: atladığın kelimeler sarı, yanlış yazdıkların kırmızı ve doğrusu küçük puntoyla üstlerinde yazar; fazladan yazdıkların üstü çizili görünür. Süre bitiminde hiç gelmediğin kelimeler atlanan sayılmaz — 3 dakikada yazabildiğin kadarından sorumlusun.
Türkçeye özgü bir ayrıntı: şapkasız yazım doğru sayılır (“vekalet” ↔ “vekâlet”), çünkü sınavda da şapka beklenmez; ama ğ/g gibi gerçek harf farkları hata olarak kalır.
Seslendirme: 31 metin, 26 farklı ses
Şu anda 31 metin seslendirilmiş durumda: yaklaşık 1471 ses parçası, toplam 99 dakika kayıt ve 26 farklı seslendirmeci. Her metni başka bir ses okur — gerçek bir duruşmada da karşına hep aynı ses çıkmaz; farklı tonlara, farklı konuşma hızlarına alışmak pratiğin bir parçasıdır.
Kayıtlar cümle cümle üretilmiştir, yani bir parça bittiğinde ses gerçekten susar; uzun bir kaydın ortasından kesilmiş gibi durmaz. Noktalama işaretleri sesli okunmaz, yalnızca doğal bir duraklama üretir — kayıtlar bu açıdan tek tek denetlenmiştir.
Metinlerde ne var?
Metinlerin tamamı kurgusaldır: gerçek bir dosyadan, gerçek bir kişiden veya gerçek bir tutanaktan alınmamıştır, kişisel veri içermez. Konular gerçek duruşma türlerini kapsar — ceza duruşmasında tehdit, tanık beyanları (iş kazası, ihtiyaç nedeniyle tahliye), davacı ve davalı vekili beyanları, eser sözleşmesinden alacak, boşanma, trafik kazasıyla yaralama, ayıplı mal, internetten dolandırıcılık, işçilik alacakları, kira tespiti ve benzerleri.
Metinler bilinçli olarak isim, tarih, para tutarı ve madde numarası bakımından yoğundur; çünkü kulaktan yazarken en çok orada hata yapılır. Uzunlukları gerçek sınav metinleriyle benzerdir (yaklaşık 300 kelime).
Nasıl çalışmalı?
- Yavaş başla. İlk turlarda hızı 0,85× ve cümle sonu beklemesini 3 saniye bırak; rahatladıkça düşür.
- Kaçırdığın kelimeye takılma. Duruşmada da geri dönüş yoktur; akışa dön, boşluk bırak, devam et. Takılıp durmak bir kelime değil bütün bir cümle kaybettirir.
- İsim, tarih ve sayıya dikkat et. Sonuç ekranındaki hizalama hatalarının çoğu buralarda çıkar.
- Aynı metni iki kez çalış. İkincisinde daha hızlı bir tempo seç; fark ölçülebilir olur.
- Önce ekrandan yazmayı oturt. Dikte zor bir çalışmadır; on parmak düzenin yerleşmeden başlarsan yorucu olur. Gerekirse önce hız testiyle nerede olduğunu ölç.
Kimler için uygun?
Zabıt kâtipliği ve ceza infaz kurumu kâtipliği adayları için bu, işin gerçek hâline en yakın çalışmadır. Ama yalnız onlar için değil: ders veya toplantı notu tutan, röportaj deşifre eden, sekreterlik veya çağrı merkezi işi yapan herkes için dinleyerek yazma doğrudan işe yarayan bir beceridir.
Sınav ölçüsüyle çalışmak istersen katiplik klavye hazırlık sayfasına, klavye düzenini sıfırdan öğrenmek istersen F klavye ya da Q klavye derslerine bakabilirsin.
Sık sorulan sorular
Sesli dikte ile klavye çalışabilir miyim?
Evet. Duruşma Modu'nda metin ekranda görünmez; ses cümle cümle okur, sen duyduğunu yazarsın. 31 metin seslendirilmiştir (26 farklı ses, yaklaşık 99 dakika kayıt) ve tamamı ücretsizdir.
Duruşma klavye pratiği nasıl yapılır?
Duruşma Modu'ndan sesli bir metin seç ve dinlemeye başla. Okuma hızını ve cümleler arası beklemeyi kendine göre ayarla. Hedef hız rekoru değil kesintisiz yazmaktır: kaçırdığın kelimeye takılmadan akışa dön. Kaçırdığın parçayı F2 ile tekrar dinletebilirsin.
Yazarken doğru mu yanlış mı yazdığımı görüyor muyum?
Hayır, bilerek. Bir kelimeyi duymamış ya da atlamış olabileceğin için anlık puanlama yanıltıcı olurdu. Ekranda yalnızca süre ve yazdığın kelime sayısı görünür; puanlama sonda tek seferde, iki metnin kelime kelime hizalanmasıyla yapılır.
Bir cümleyi kaçırırsam ne yapmalıyım?
Akışa devam et. İstersen F2 ile son parçayı tekrar dinletebilirsin, ama süre durmaz — gerçek duruşmada da durmaz. Sonuç ekranı atladığın kelimeleri tek tek gösterdiği için ikinci turda nereye dikkat edeceğini bilirsin.
Metinler gerçek duruşma kayıtları mı?
Hayır. Metinlerin tamamı kurgusaldır; gerçek bir dosyadan, kişiden veya tutanaktan alınmamıştır ve kişisel veri içermez. Konular gerçek duruşma türlerine göre yazılmıştır.
Geri silme çalışıyor mu?
Evet. Dikte modunda yazma alanı normal bir metin kutusudur: Backspace, Delete, imleci taşıma ve seçip silme serbesttir; önceki kelimeye dönüp düzeltebilirsin.